|
Ce fu un pou devant Noël
Que l'en mettoit bacons en sel.
Li ciex fu clers et estelez
Et li viviers fu si gelez
Ou Ysengrin devoit peschier,
Qu'en poïst par desus treschier,
Fors tant c'un pertuis i avoit
Qui de vilains fait i estoit
Ou il menoient leur atoivre
Chascune nuit joer et boivre.
Un seel y orent laissié.
La vint Renart tout eslessié
Et son compere regarda:
"Sire, fait il, traiez vous ça!
Ca est la plenté des poissons
Et li engin dont nous peschons
Les anguiles et les barbiaux
Et autres poissons bons et biaus."
Dist Ysengrin: "Frere Renart,
Or le prenez de l'une part,
Si me laciez bien a la queue!"
Renart le prent et si li nueue
Entour la queue au miex qu'il puet.
"Frere, fait il, or vous esteut
Moult sagement a contenir
Pour les poissons faire venir."
Lors s'est lez un buisson fichiez,
Si mist son groing entre ses piez
Tant que il voie que il face.
Et Ysengrin est sus la glace.
Li sëaus est en la fontaine
Plain de glaçons a bonne estraine.
L'eve conmence a englacer
Et li sëaus a enlacier
Qui a la queue fu noez.
De la glace fu seurondez.
La queue est en l'eve gelee
Et a la glace seellee.
Cilz se cuida bien souffachier
Et le seel a soi sachier.
En mainte guise s'i essaie,
Ne set que faire, si s'esmaie.
Renart conmence a appeler
Conme il plus ne se puet celer,
Que ja estoit l'aube crevee.
Renart a la teste levee:
Il se regarde, les iex oeuvre,
"Frere, fait il, car lessiez oeuvre!
Alons nous en, biaus douz amis!
Assez avons de poissons pris."
Et Ysengrin li escrïa:
"Renart, fait il, trop en i a.
Tant en ai pris, ne sai que dire."
Et Renart commença a rire,
Si li a dit tout en appert:
"Cil qui tot convoite, tot pert."
La nuit trespasse, l'aube crieve,
Li solaus par matin se lieve.
De noif furent les voies blanches.
Et missire Constant des Granches,
Un vavassour bien aaisiez,
Qui sus l'estanc fu herbergiez,
Levez estoit et sa mesnie
Qui moult estoit joieuse et lie.
Un cor a pris, ses chiens appelle,
Si conmande a mettre sa selle,
Et sa mesniee crie et huie.
Et Renart l'ot, si tourne en fuie
Tant qu'en sa taisniere se fiche.
Et Ysengrin remest en briche
Qui moult s'esforche et sache et tire:
A poi sa pel ne li descire.
Se d'ilec se veult departir.
La queue li convient guerpir.
Conme Ysengrin se va frotant,
Estes vous un garçon trotant,
Deux levriers tint en une lesse.
Ysengrin vit (vers lui s'eslesse)
Sus la glace tot engelé
A tot son haterel pelé.
Cil l'esgarde, puis li escrie:
"Ha, ha, le leu! aïe! aïe!"
Li veneor, quant il l'oïrent,
Lors de la meson fors saillirent
A tos les chens par une hese.
Or est Ysengrins en malese,
Que dant Constanz venoit aprés
Sor un cheval a grant eslés
Qui molt s'escrie: "A l'avaller!
Lai va, la i va lez chens aler!"
Li braconer les chenz decouplent
Et li bracet au lou s'acoplent,
Et Ysengrins molt se herice,
Li veneors les chens entice
Et amoneste durement.
Et Ysengrins bien se desfent,
Aus denz les mort: qu'en pot il mez?
Il amast mels asés la pez.
Dant Constans a l'espee traite
Por bien ferir a lui s'atrete.
A pié descent enmi la place
Et vint au lou devers la glace.
Per deriere l'a asailli,
Ferir le vot, mes il failli.
Li colp li cola en travers,
Et dant Constans chaï envers
Si que li hatereax li seinne.
Il se leva a molt grant peine.
Par grant aïr le va requerre.
Or poëz oïr fiere guerre.
Ferir le cuida en la teste,
Mes d'autre part li cous s'areste,
Vers la coe descent l'espee,
Tot res a res li a coupee
Pres de l'anel; n'a pas failli,
Et Ysengrins qui l'a senti
Saut en travers, puis si s'en torne,
Les chens mordant trestot a orne
Qui molt sovent li vont as naces.
Mes la coe remest en gages,
Et molt li poise et molt li greve,
A po son cuer de dol ne creve.
N'en pot plus fere, torne en fuie
Tant que a un tertre s'apuie.
Li chen le vont sovent mordante
Et il s'en va bien defendant.
Con il furent el tertre amont,
Li chen sont las, recreü sont.
Et Ysengrins point ne se tarde,
Fuiant s'en va, si se regarde,
Droit vers le bois grant aleüre.
Iloc rala et dit et jure
Que de Renart se vengera
Ne jamés jor ne l'amera.
|
Это было
незадолго
до
Рождества,
Время, когда
солят мясо.
Небо было
ясным и
звездным.
Пруд - таким
замерзшим,
Где
Изенгрин
собирался
рыбачить,
Что на нем
можно было
танцевать;
Только одна
дыра там
была,
Сделанная
крестьянами,
Водившими к
ней свой
скот
Каждый
вечер поить.
Ведро они
там
оставили.
Лис
помчался
туда во всю
прыть
И взглянул
на своего
кума:
"Сир, сказал
он,
подойдите!
Здесь полно
рыбы
И есть
орудие,
которым мы
наловим
Угрей,
усачей
И другую
добрую рыбу."
Говорит
Изенгрин: "Брат
Ренар,
Возьмите
ведро за
один конец
И крепко
привяжите
его к моему
хвосту."
Ренар берет
ведро и
привязывает
его
К хвосту, как
можно
крепче.
"Брат,
говорит он,
теперь вы
должны
Смирно
сидеть,
Чтобы рыбы
приплыли."
Потом он
поспешил к
кусту,
Спрятал
мордочку
между лап,
Так, чтобы
видеть все,
что делает
Изенгрин.
Вот
Изенгрин на
льду.
Ведро в воде,
Полное
льдинками
до краев.
Вода
начинает
замерзать,
Сковывая
ведро,
Привязанное
к хвосту.
Скоро в нем
один лед.
Хвост
замерз в
воде,
И во льду
застыл.
Изенгрин
хочет
подняться
И вытянуть к
себе ведро.
Несколько
раз
пытается,
Не знает, что
делать,
пугается.
Ренара
начинает
звать,
Тем более,
что не может
больше
прятаться:
Уже заря
занимается.
Ренар
поднимает
голову
И
оглядывается,
открыв
глаза.
"Брат,
говорит он,
оставьте
ваш труд!
Пойдем,
милый друг!
Мы уже много
рыбы
наловили."
Изенгрин
кричит ему:
"Ренар, в
ведре ее
слишком
много.
Столько
наловил, что
и сказать
трудно."
Ренар
принимается
смеяться
И прямо
заявляет
ему:
"Кто
многого
желает, все
теряет."
Ночь
проходит,
заря
занимается,
Солнце
утром
встает.
От снега
дороги белы,
И господин
Констан де
Гранш,
Довольно
зажиточный
дворянин,
Живший
рядом с
прудом,
Встал
вместе с
домочадцами,
В очень
веселом
настроении.
Трубя в рог,
собак
собирает,
Приказывает
седлать
коня,
Домашние
кричат и
свистят.
Услыша (шум),
Ренар
убегает,
Чтобы в
своей норе
спрятаться.
Изенгрин
остается в
трудном
положении.
Он тянет,
тянет ведро
изо всех сил:
Чуть шкуру
не содрал.
Если ему
хочется
оттуда
убраться,
Ему
придется
хвостом
пожертвовать.
Пока
Изенгрин
надрывается,
Рысью
подъезжает
слуга
С двумя
борзыми на
поводу.
Видит, что
Изенгрин (и
мчится к
нему)
Совсем
примерз ко
льду
Да еще с
выбритым
затылком.*
Осматривает
его и кричит:
"Эй, эй, волк!
Сюда!"
Охотники,
услыша его,
Из дома
побежали
Через
ограду, с
собаками.
Изенгрину
совсем
дурно:
За ними едет
Констан,
Верхом,
быстро,
Крича: "Спешиться!
Спустить
собак!"
Слуги
спускают
собак
И те
кидаются на
волка.
Изенгрин
взъерошивается.
Охотник
собак
подбадривает
Громкими
криками.
Изенгрин
храбро
защищается,
Клыками
собак кусая:
что ему еще
делать?
Он бы
предпочел
мир.
Констан,
вынув меч,
Убить его
собирается.
Сходит с
коня
И идет к
волку по
льду.
Сзади
нападает на
него,
Хочет
ранить его,
но ему не
удается.
Удар
наносит
мимо,
Констан
падает
И ушибается
головой.
Он с трудом
поднимается,
И в гневе
снова
бросается
на волка.
Вы услышите
о страшной
битве!
Он хочет
попасть в
голову,
Но удар
приходится
в другое
место.
К хвосту
скользит
меч
И полностью
отрубает
его.
Удар попал в
цель,
А Изенгрин,
почувствовав
удар,
Отпрыгивает
в сторону и
убегает,
Кусая по
очереди
собак,
Которые
нападают на
него сзади.
Но его хвост
остался в
залог
И ему от
этого
горько и
печально.
От
огорчения у
него чуть не
лопается
сердце.
Ему
остается
только
бежать
До холмика и
там
спрятаться.
Собаки
часто
кусают его,
А он храбро
отбивается.
На вершине
холма,
Усталые
собаки
отстают.
Изенгрин не
медлит,
Убегает,
оглядываясь,
Прямо к лесу
изо всех сил.
Прискакав
туда,
клянется,
Что Ренару
отомстит,
Что никогда
не полюбит
его.
|